vrijdag 18 mei 2012

Oude bussen in volle glorie online te bewonderen

 
De BBA – Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten – is in 1934 opgericht.  In de BBA waren zes Brabantse tramwegbedrijven opgegaan. De paarde- en vooral de stoomtrams hadden sedert het einde van de 19e eeuw het openbaar vervoer verzorgd in en tussen de steden en dorpen, maar kregen in de twintiger en dertiger jaren van de 20e eeuw steeds meer concurrentie van de autobussen en vrachtwagens.  Met financiële hulp van Rijks- en Provinciale overheid werden zes stoomtrambedrijven ondergebracht in een nieuw vervoersbedrijf met de naam BBA.  De zes tramwegmaatschappijen waren”: de Zuider Stoomtramweg-Maatschappij, de Hollandsche Buurtspoorwegen, de Stoomtram-Maatschappij Antwerpen-Bergen op Zoom – Tholen, de NV Stoomtram ’s-Hertogenbosch-Helmond-Veghel-Oss, De Zuid-Nederlandsche Stoomtramweg-Maatschappij en de Tramweg-Mij ‘De Meijerij”.

In de tweede helft van de jaren dertig verdween de stoomtram volledig als vervoermiddel voor zowel personen als vracht.   De BBA-autobussen verzorgden nu steeds meer het vervoer langs de oude voormalige tramlijnen tussen dorpen en steden in Noord-Brabant  als gevolg van het overnemen van particuliere busbedrijven en nieuwe uitbreidingen op het reeds bestaande BBA-net  Daarnaast werd na de Tweede Wereldoorlog in de steden ook stadsdiensten uitgevoerd, en zorgde de BBA voor het openbaar vervoer tussen de steden en de verstedelijkte gebieden in de directe nabijheid. Sneldiensten gingen vanaf het einde van de zestiger jaren het snelvervoer tussen enkele verstedelijkte gebieden verzorgen, waarbij onder meer bewoners van plaatsen zonder spoorstation naar het dichtstbijzijnde NS-station werden gebracht. Deze vormen van personenvervoer vroegen elk om een eigen organisatie wat betreft frequentie van rijden, dichtheid van het lijnennet. De vraag naar reizigersvervoer over lange afstand leidde in 1950 tot de oprichting van toerbedrijf BraBenA – Brabant-Benelux-Autocars. Dit onderdeel van de BBA werkte samen met reisorganisaties, en exploiteerde samen met anderen enkele internationale toeristische buslijndiensten als Amsterdam-Menton (Frankrijk) en Amsterdam-Barcelona. De top in het busvervoer viel in het begin van de zestiger jaren. Na 1964 liep het busvervoer terug als gevolg van het toenemend autobezit. Het eigen autobezit en het uitdijende aanbod aan trein- en vliegreizen bij reisorganisaties betekende eveneens de opheffing van de reisorganisatie BraBenA in 1968.
Ook op het terrein van het kleinschalig personenvervoer was de BBA actief door overname van enkele taxiondernemingen in Brabant.
  Naast personenvervoer behoorde vanaf het begin in 1934 tot in 1967 goederenvervoer tot het BBA-dienstenpakket met besteldiensten en provinciale sneldiensten.

Qua organisatievorm was de BBA de langste tijd een NV (naamloze vennootschap), met als aandeelhouders het rijk, de provincie en de BBA (de voormalige tramwegmaatschappijen) met enkele Brabantse gemeenten.    Het hoofdkantoor van de BBA was tot in 1937 gevestigd in ’s-Hertogenbosch; in 1937 verhuisde het hoofdkantoor naar Breda aan de Tramsingel. Op 22 oktober 1959 werd op het terrein van de BBA aan de Tramsingel een nieuw hoofdkantoor geopend, dat in 1993 werd vervangen door een nieuw kantoor aan de Mastbosstraat 12.  
Het bedrijf werd uiteindelijk in 2001 verkocht aan een Frans bedrijf dat de BBA onderbracht bij haar vervoersdochter Connex (werd in 2006 Veolia Transport). Als NV verdween de BBA in 2001, maar als handelsnaam bleef BBA bekend in Noord-Brabant tot 1 januari 2007 toen de naam werd gewijzigd in Veolia Transport Brabant.

BBA-fotocollectie
De fotoverzameling van de BBA is in 1990 door de heer W.J.M. Leideritz namens de BBA overgedragen aan de Gemeentelijke Archiefdienst Breda (huidige Stadsarchief).  Naast zijn werk als voorlichter had dhr. Leideritz ook het archief en de fotocollectie van de BBA opgezet.
In de indeling van de fotocollectie komt de historie van de BBA naar voren: de hoofdordening is naar de bedrijven die in 1934 de BBA gingen vormen met een aantal voorgangers van deze bedrijven. De subordening is naar soort materieel (trams, bussen, vrachtwagens etc), gebouwen, personeel, registratie van ongelukken met tram/bus/vrachtwagen, en de onvermijdelijke  rubriek ‘diverse’.   De foto’s  - deels ook reproducties – betreffen de periode 1881- 1985.  De collectie telt  2750 foto’s.

In de hoofdindeling de volgende vervoersbedrijven opgenomen:
BBA1.              Zuider Stoomtramweg Maatschappij (ZSM)
BBA2.              Hollandsche Buurtspoorwegen
BBA21.             Noord-Brabantsche Stoomtramweg Maatschappij (NBSM)
BBA22.             Stoomtramweg Tilburg-Waalwijk (TW)
BBA3.              Stoomtramweg Maatschappij Antwerpen-Bergen op Zoom – Tholen
BBA31.             Stoomtramweg Maatschappij Bergen op Zoom – Tholen (BT)
BBA32.             Syndicat Antwerpen-Sandvliet-Lilloo (ASL)
BBA4.              Stoomtram ’s-Hertogenbosch-Helmond-Veghel-Oss
BBA41.             Stoomtramweg Maatschappij  ’s-Hertogenbosch-Helmond
BBA42.             Compagny Belge des Chemins de Fer Provincaux Neerlandais
BBA5.              Zuid Nederlandsche Stoomtramweg Maatschappij (ZNSM)
BBA51.             Maatschappij tot aanleg en exploitatie van Buurtspoorwegen in NederlandBBA6.              Tramweg Maatschappij De Meijerij (TM)
BBA61              Tramweg Maatschappij  Eindhoven-Geldrop (EG)
BBA62.             Tramweg Maatschappij St. Oedenrode – ’s-Hertogenbosch
BBA7.              NV Brabantsche Buurtspoorwegen & Autodiensten (BBA)
BBA8.              Gemeentetram Breda (GTB)
BBA81.             Ginnekensche Tramweg Maatschappij (GiTM)
BBA82.             Tramweg Maatschappij Breda-Mastbosch (BM)
BBA83.             Autobusdienst Monopol
BBA9.              NV Tramweg Maatschappij ’s-Hertogenbosch-Vught-Voorburg (HVV) 

Overzicht van de rubrieksnummering, te koppelen achter de hoofdgroep
.30                   Locomotieven       (b.v. BBA1.30 geeft de locomotieven van de Zuider StoomtramwegMaatschappij)                                                                                                                              
.31                   Rijtuigen
.32                   Goederenwagens
.33                   Verbrandingsmotorrijtuigen
.34                   Paardetramrijtuigen
.35                   Werkmaterieel
.36                   Konvooien  (locomotief met meerdere wagons)
.37                   Autobussen
.38                   Vrachtwagens, vrachtautobussen
.39                   Vaartuigen
.40                   Stations en/of emplacementen, halten
.41                   Raccordementen (spoorweg niet bestemd voor openbaar vervoer, wel met aansluiting  op de openbare spoorweg)
.42                   Gebouwen (in- en exterieur)
.43                   Bovenbouw  (met name tramrails)
.44                   Kunstwerken (met name bruggen)
.45                   Personeel
.46                   Ongevallen, tramwegen
.47                   Ongevallen, autobussen
.48                   Afbraak materieel
.49                   Diversen
U kunt in de fotocollectie onder andere zoeken op trefwoord of combinatie van trefwoorden,b.v.
station Etten; eveneens kunt u zoeken op de indelingscode van de collectie: BBA7.38  geeft
de foto’s met vrachtwagens van de BBA.

Het archief van de BBA is ondergebracht bij het Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) in ’s-Hertogenbosch (www.bhic.nl). In het archief zijn de tekeningen opgenomen o.a. van materieel.  Het archief kent dezelfde hoofdindeling als de BBA fotocollectie.

 In de bibliotheek van het Stadsarchief Breda zijn diverse publicaties over de BBA en de tramwegen in Noord-Brabant aanwezig, waaronder diverse van de hand van dhr. Leideritz. Via de digitale bibliotheekcatalogus op onze website kunt u de titels opzoeken.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen