zaterdag 22 oktober 2011

Huisje, boompje, beestje...

Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat speuren in archieven erg verslavend kan zijn. Je hebt het ene puzzelstukje nog niet gevonden of een ander interessant feitje komt alweer boven drijven. Zo blijft je speurtocht altijd spannend en hoe verder je komt des te meer informatie hoop je boven water te krijgen. Ga je bijvoorbeeld op zoek naar voorouders dan komt onherroepelijk de vraag een keer boven drijven: "Goh, waar zouden deze mensen toch gewoond hebben?".


De bevolkingsregisters kunnen tot ongeveer 1938 in sommige gevallen uitkomst bieden. Er staat een straatnaam genoteerd en vol enthousiasme wil je in de stad op zoek gaan naar het desbetreffende pand, maar hoe kan je er zeker van zijn dat je het juiste adres te pakken hebt? Hoe weet je zeker dat het adres uit een bevolkingsregister van 1850 nu nog steeds hetzelfde is?

In de loop der jaren zijn straten anders gaan heten en zijn panden opnieuw genummerd. Wijken zijn samengesmolten of pas in een later stadium onder de gemeente Breda gaan vallen. In andere gevallen staat er in het bevolkingsregister niets anders dan een wijkletter met daarachter een nummer. Genoeg reden voor Stadsarchief Breda om nu ook de overzichten wijk- en huisnummering digitaal beschikbaar te maken. Voortaan kan je dus thuis vanuit een luie stoel of achter een bureau opzoeken wat het huidige adres is van een straatnaam die je in oude bronnen gevonden hebt.

Soms geeft het bevolkingsregister geen enkele aanwijzing of zoek je wellicht naar een bedrijf of vereniging. In deze gevallen zijn de adresboeken de aangewezen bron. In 1870 verscheen het eerste gedrukte adresboek van Breda. De adresboeken bevatten in alfabetische volgorde gegevens over de hoofdbewoner(s) van een woning (niet van inwonende familieleden, of inwonende huurders), vaak vergezeld van beroepsaanduidingen en eventueel telefoonnummer.


Tot en met het adresboekje van 1919 (het jaar waarin het actief kiesrecht voor mannen en vrouwen er komt) staat ook vermeld of iemand gemachtigd was als kiezer van de gemeenteraad, Provinciale Staten en Tweede kamer. Aan de adressenlijst gaan gewoonlijk vooraf gegevens over overheidsinstellingen en vanaf 1892 staan er ook steeds meer adressen van verenigingen en beroepsbeoefenaren/bedrijven in de gemeente. Vanaf 1881 bevat het adresboek naast de alfabetische namenlijst van de hoofdbewoners ook een lijst van hoofdbewoners per wijk/straat.

Kortom, een schat aan informatie ligt op je te wachten achter de tegenwoordig digitale kaften van de adres- en wijk/huisnummeringsboeken.

Judith Schrijver-Grootveld
Informatiebemiddelaar Stadsarchief Breda

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen